Phân tích bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ của Hàn Mặc Tử – Ngữ Văn 11>

articlewriting1
Lựa chọn câu để xem giải thuật nhanh hơn- Ta chưa thể quyết rằng cậu thơ ấy bộc lộ tình yêu nước của Hàn Mặc Tử đến mức nào. Thế nhưng, chắc như đinh rằng Hàn Mặc Tử rất yêu cuộc sống, rất yêu quê nhà xứ sở. Ta cũng không ngờ trong tập Thơ Điên lại có những vần thơ đậm đà, chan chứa tình quê đến thế .- Trong đơn độc, ngậm ngùi, trong mộng ảo đau thương, nhưng lòng nhà thơ vẫn cứ bí mật muốn gởi đến con người, cuộc sống một thông điệp, nó như lời trần tình tội nghiệp :

– Cõi lòng nhà thơ dường như chìm vào mộng tưởng (mơ khách đường xa). Bệnh tật cũng đã khiến nhà thơ rơi vào trạng thái buồn đau ảo giác (nhìn không ra, mờ nhân ảnh). Bởi vậy, con người cảnh vật tất cả đều nhòa mờ trong cô đơn, ngậm ngùi.

– Câu phiếm định : ” thuyền ai ? “, rồi lại ” bến sông trăng “. Quả thật, đúng như Hoài Thanh viết về Hàn Mặc Tử, trong ” Thi nhân Nước Ta ” : ” Vườn thơ của người rộng rinh không bờ bến, càng đi xa càng ớn lạnh ” .- Trăng chiếm một dung tích khá lớn trong thơ Hàn Mặc Tử và ánh trăng thật lạ mắt, khác thường. Ta từng gặp trong thơ của ông, hình ảnh :- Cảnh đẹp và thơ mộng, nhưng lay lắt buồn bã trong cảm xúc chia lìa bằng hình thức thơ độc lạ : Gió theo lối gió / mây đường mây. Dòng sông như tấm gương ghi nhận hình ảnh chia lìa đó, nên buồn thiu, hoa bắp cúng lay lắt buồn thiu, san sẻ với tâm trạng nhà thơ .- Cuối cùng là nét chấm phá độc lạ tương phản giữa cái vuông vức của khuôn mặt chữ điền với chiếc lá trúc che ngang, gợi lên nét tinh nghịch mà dịu dàng êm ả, dễ thương và đáng yêu vốn dĩ ở thôn quê .- Bức tranh được hiện lên qua lời mời trong đó hàm chứa sự trách móc mà thân thiện :

Bài mẫu

 Bài tham khảo số 1

Hàn Mặc Tử – một trái tim, một tâm hồn lãng mạn dạt dào yêu thương đã bật lên những tiếng thơ, tiếng khóc của thẩm mỹ và nghệ thuật trước cuộc sống. Những phút giây xót xa và sung sướng, những phút giây mà ông đã thả hồn mình vào tronq thơ, những khoảng thời gian ngắn ông đã chắt lọc, đã thăng hoa từ nỗi đau của tâm hồn mình để viết lên những bài thơ tuyệt bút. Và bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ đã được sinh ra ngay trong những phút giây tuyệt diệu ấy. Ở bài thơ, cái tình mặn nồng trong sáng đã hòa quyện với vạn vật thiên nhiên tươi đẹp, mối tình riêng đã ở trong mối tình chung hồn thơ vẫn đượm vẻ buồn đau .
Đây thôn Vĩ Dạ là một trong những bài thơ tình hay nhất của Hàn Mặc Tử. Một tình yêu thiết tha man mác, đượm vẻ u buồn ẩn hiện giữa khung cảnh vạn vật thiên nhiên hoà vào lòng người, cái thực và mộng, huyền ảo và đơn cử hoà vào nhau .
Mở bài đầu thơ là một lời trách móc nhẹ nhàng của nhân vật trữ tình .
Sao anh không về chơi thôn Vĩ .
Chỉ một câu hỏi thôi ! Một câu hỏi của cô gái thôn Vĩ nhưng chan chứa bao yêu thương mong đợi. Câu thơ vừa có ý trách móc vừa có ý hụt hẫng của cô gái so với người yêu vì đã bỏ lỡ được chiêm ngưỡng và thưởng thức vẻ đẹp mặn mà, ấm cúng tình quê của thôn Vĩ – vùng nông thôn ngoại ô xinh xắn thơ mộng, một phương diện của cảnh Huế .
Chúng ta hãy chú ý quan tâm quan sát, tận thưởng vẻ đẹp của thôn Vĩ :
Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên
Vườn ai mướt quá xanh như ngọc
Lá trúc che ngang mặt chữ điền .
Nét rực rỡ của thôn Vĩ – quê nhà người con gái gợi mở ở câu tiên phong đã được tả rõ nét. Một bức tranh vạn vật thiên nhiên tuyệt tác rộng mở trước mắt người đọc. Hình ảnh nắng tưới lên trên ngọn cau tươi đẹp, tràn trề sức sống. Nắng mới là nắng sớm khởi đầu của một ngày, những hàng cau cao ráo vươn mình đón lấy những lia nắng sớm kia, và tổng thể tràn ngập ánh nắng và buổi bình minh. Cái nắng hàng cau nắng mới lên sao lại gợi một nỗi niềm làng quê nhà đến thế. Câu thơ này bất chợt khiến ta nghĩ tới những câu thơ Tố Hữu trong bài thơ Xuân lòng .
Nắng xuân tươi trên thân dừa xanh dịu Tàu cau non lấp loáng muôn gươm xanh Ánh nhởn nhơ đùa quả non trắng phếu Và chảy tan qua kẽ lá cành chanh .
Nắng mới cũng còn có ý nghĩa là nắng của mùa xuân, khởi đầu cho một năm mới nên khi nào nó cũng bừng lên rực rõ nồng nàn. Đó là những tia nắng tiên phong rọi xuống làng quê mà trước nó chiếu vào những vườn cau làm cho những hạt sương đêm đọng lại sáng lên, lấp lánh lung linh như những viên ngọc được dính vào chiếc choàng nhung xanh mịn :
Vườn ai mướt quá xanh như ngọc
Cái nhìn như chạm khẽ vào sắc màu của sự vật để rồi bật lên một sự kinh ngạc đên thẫn thờ. Đến câu thơ này, ta phát hiện cái nhìn của thi nhân đã hạ xuống thấp hơn và bao quát ở chiều rộng. Một khoảng chừng xanh của vườn tược hiện ra, nhắm mắt lại ta cũng tưởng tượng ra ngay cái màu xanh thướt tha, mỡ màng của vườn cây. Ta không chỉ cảm nhận ở đó màu xanh của vẻ đẹp mà nó còn tràn ngập sức sống mơn mởn. Những tán lá cành cây được sương đêm gột rửa trở thành cành lá ngọc. Không phải xanh mượt, cũng không phải xanh mỡ màng mà chỉ có xanh như ngọc mới miêu tả được vẻ đẹp ngồn ngộn, sự sống của vườn tược. Một màu xanh cao quí, lấp lánh lung linh, trong trẻo làm cho vườn cây càng sáng bóng lên. Hình như cả vườn cây đều tắm trong luồng không khí đang còn run rẩy sự trinh bạch nguyên sơ chưa hề nhuốm bụi. Lăng kính không khí ấy làm hiện rõ hơn đường nét sắc tố của cảnh sắc mà mắt thường tất cả chúng ta bỏ lỡ. Nếu không có một tình yêu sâu nặng nồng nàn so với Vĩ Dạ thì Hàn Mặc Tử không hề có được những vần thơ trong trẻo như vậy. Ai từng sinh ra và lớn lên ở Nước Ta, đặc biệt quan trọng ở xứ Huế thì mới thấm thìa những vần thơ này :
Lá trúc che ngang mặt chữ điền .
Trong vườn thôn Vĩ Dạ kia, nhành lá trúc và khuôn mặt chữ điền sao lại có mối tương quan giật mình mà đẹp thế : những chiếc lá trúc thanh mảnh, thon thả che ngang gương mặt chữ điền. Mặt chữ điền – khuôn mặt ấy càng hiện ra thấp thoáng sau lá trúc mơ màng, hư hư thực thực .
Thôn Vĩ Dạ nằm cảnh ngay bờ sông Hương êm đềm. Vì thế mà từ cách tả cảnh làng quê ở khổ thơ đầu hé mở tình yêu, tác giả chuyển sang tả cảnh sông với niềm bâng khuâng, nỗi nhớ mong sầu muộn hư ảo nhưưong giấc mộng :
Gió theo lối gió mây đường mây
Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay
Thuyền ai đậu bến sông trăng đó
Có chở trăng về kịp tối nay ?
Gió và mây để gợi buồn vì nó trôi nổi, long dong thì nay lại càng buồn hơn gió đi theo đường gió, mây đi theo đường mây, gió và mây xa nhau ; không hề là bạn sát cánh, không hề gặp gỡ và sự xa cách của nhà thơ so với tình nhân hoàn toàn có thể là vĩnh viễn. Phải chăng đây là cảm xúc của nhà thơ trong xa cách nhớ thương, và đây cũng là mặc cảm của những con người xưa trong đời sống. Nỗi buồn về sự chia tay, tiễn biệt đọng lại trong lòng người phảng phất buồn và mang một nỗi niềm xao xác. Chúng ta không còn thấy giọng tươi mát đầy sức sống ở đoạn trước nữa, tất cả chúng ta gặp lại Hàn Mặc Tử – một tâm hồn đau buồn, u uất :
Dòng nước buồn thiu hoa bắp lay

       Dòng sông Hương hiện ra mới buồn làm sao với những bông hoa bắp màu xám tẻ nhạt, ảm đạm như màu khói. Với một tâm hồn mãnh liệt như Hàn Mặc Tử thì dòng sông trôi lững lờ của xứ Huế chỉ là dòng sông buồn thiu gợi cảm giác buồn lặng, quạnh quẽ. Hoa hắp cũng lay nhè nhẹ trong một nỗi buồn xa vắng. Sự thay đổi tâm trạng chính là thái độ của những người sông trong vòng đời tối lăm, bế tắc. Mặt nước sông Hương êm quá gợi đến những bến bờ xa vắng, những mảnh bèo trôi dạt lênh đênh của số kiếp người. Tâm trạng thoắt vui – thoắt buồn mà buồn thì nhiều hơn, ta đã gặp rất nhiều ở các nhà thơ lãng mạng khác sống cùng với thời Hàn Mặc Tử. Ý thơ thật buồn, được nối tiếp trong hai câu sau nhưng với cách diễn đạt, thật tuyệt diệu, thực đấy mà mộng đấy:

Thuyền ai đậu bến sông trăng đó
Cỏ chở trăng về kịp tối nay ?
Tất cả như tan loãng trong vầng trăng quen thuộc của Hàn Mặc Tử. Cảnh vật vạn vật thiên nhiên tràn ngập ánh sáng, một ánh trăng vàng sáng bóng loáng chiếu xuống dòng sông, làm cho cả dòng sông và những bãi bồi lộng lẫy, huyền ảo. Cảnh nên thơ quá, thơ mộng quá ! Và cũng đa tình quá ! Dòng nước buồn thiu đã hoá thành dòng sông trăng lộng lẫy, con thuyền khách đã trở thành thuyền trăng. Tác giả đã gửi gắm một tình yêu khát khao, nỗi ngóng trông, mong nhớ vào con thuyền trăng, vào cả dòng sông trăng. Thơ lồng trong ngôn từ thơ thật là tài tình, thật là đẹp với xứ Huế mộng mơ. Tác giả đã lướt bút viết nên những câu thơ nhẹ nhàng, sâu kín nhưng hàm chứa cả tình yêu bát ngát, nồng cháy đến vô cùng. Vầng trăng trong hai câu thơ này là vầng trăng nguyên vẹn của thi nhân trước mảnh tình yêu chưa bị phôi pha. Hàn Mặc Tử rất yêu trăng nhưng trăng ở những bài thơ khác không giống thế này. Một ánh trăng gắt gao, kỳ quái, một ánh trăng khêu gợi, lả lơi :
Gió tít tầng cao trăng ngã ngửa
Vờ tan thành vũng đọng vàng kho .
Hay :
Trăng nằm sóng soãi trên cành liễu
Đợi gió đông về để lả lơi .
Trăng trở thành một khí quyển bao quanh mọi cảm xúc, mọi tâm lý của Hàn Mặc Tử, không chỉ có vậy nó còn lẫn vào thân xác ông. Nó là ông là trời đất, là người ta. Trăng biến thành vô lượng trong thơ ông, khi hữu thể khi vô hình dung, khi mê hoặc khi kinh hoàng :
Thuyền ai đậu bến sông trăng đó
Có chở trăng về kịp tôi nay ?
Vầng trăng ở đây phải chăng là vầng trăng niềm hạnh phúc và con thuyền không kịp trở lại cho người trên bến đợi ? Câu hỏi biểu lộ niềm lo ngại của một số phận không có tương lai. Hàn Mặc Tử hiểu căn bệnh của mình nên ông mặc cảm về thời hạn cuộc sống ngắn ngủi, vầng trăng không về kịp và Hàn Mặc Tử cũng không đợi vầng trăng niềm hạnh phúc đó nữa, một năm sau ông vĩnh biệt cuộc sống .
Nhưng hiện tại, con người đang sống và đang liên tục giấc mơ :
Mơ khách đường xa, khách đường xa
Áo em trắng quá nhìn không ra ;
Ở đây sương khói mờ nhân ảnh
Ai biết tình ai có đậm đà ?
Trái tim khao khát yêu thương, những nỗi đau kỉ niệm tình yêu ấy, ông đã gửi tổng thể vào những trang thơ. Và rồi tổng thể như trôi trong những giấc mơ của ước ao, hy vọng. Màu áo trắng cũng là màu ánh nắng của Vĩ Dạ mà nhìn vào đó tác giả choáng ngợp, thấy ngây ngất trước sự trong sáng, thanh khiết, cao quý của tình nhân .
Hình như giữa những giai nhân áo trắng ấy với thi nhân có một khoảng cách nào đó khiến thi nhân không khỏi không hoài nghi :
Ở đây sương khói mờ nhân ảnh
Ai biết tình ai có đậm đà ?
Câu thơ đã tả thực cảnh Huế – kinh thành sương khói. Trong màn sương khói đó con người như nhoà đi và hoàn toàn có thể tình người cũng nhoà đi ? Nhà thơ không tả cảnh mà tả tâm trạng mình, biết bao tình cảm trong câu thơ ấy. Những cô gái Huế kín kẽ quá, ẩn hiện trong sương khói, trở nên xa vời quá, liệu khi họ yêu họ có đậm đà chăng ? Tác giả đâu dám chứng minh và khẳng định về tình cảm của người con gái Huế, ông chỉ nói :
Ai biết tình ai có đậm đà ?
Lời thơ như nhắc nhở, không phải thể hiện một sự vô vọng hay kỳ vọng, đó chỉ là sự tuyệt vọng. Sự tuyệt vọng của một trái tim khao khát yêu thương mà không khi nào và mãi mãi không có tình yêu toàn vẹn. Bài thơ càng hay càng ngậm ngùi, nó đã khép lại nhưng lòng người vẫn thổn thức. Cả bài thơ được link bởi từ ai khởi đầu : ” Vườn ai mướt quá xanh như ngọc ” ; tiếp đến ” Thuyền ai đậu bến sông trăng đó ” ; và kết thúc là ” Ai biết tình ai có đậm đà ? ” Càng làm cho Đây thôn Vĩ Dạ sương khói hơn, huyền bí hơn .
Đây thôn Vĩ Dạ là một bức tranh đẹp về cảnh người và người của miền quốc gia qua tâm hồn giàu tưởng tượng và đầy yêu thương của nhà thơ với nghe thuật gợi liên tưởng, hoà quyện vạn vật thiên nhiên với lòng người .
Trải qua bao năm tháng, cái tình Hàn Mặc Tử vẫn còn nguyên nóng giãy, lay động day dứt lòng người đọc .

Xem các bài tham khảo khác tại đây:

Bài tham khảo số 2

Bài tham khảo số 3

Bài tham khảo số 4

Bài tham khảo số 5

Bài tham khảo số 6

Loigiaihay.com

0975893268
icons8-exercise-96 challenges-icon chat-active-icon