Tính chất hoá học, công thức cấu tạo của AnKen và bài tập – hoá 11 bài 29 – Trường THPT Thành Phố Sóc Trăng

articlewriting1
Anken là hidrocacbon không no, mạch hở, trong phân tử có link đôi C = C làm mất màu Brom và thuốc tím KMnO4. Các anken được ứng dụng nhiều trong công nghiệp tổng hợp polime và những hoá chất hữu cơ khác .

Trước đây các em đã được giới thiệu về Etilen CH2=CH2 đây chính là 1 trong những hợp chất trong dãy Anken. Vậy Anken là gì? có tính chất hoá học và tính chất vật lý đặc trưng nào? được điều chế và ứng dụng ra sao trong đời sống, chúng ta cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

I. AnKen là gì? Công thức cấu tạo và cách gọi tên Anken

Bạn đang xem : Tính chất hoá học, công thức cấu trúc của AnKen và bài tập – hoá 11 bài 29

1. Anken là gì?

– Anken là những Hidrocacbon no, mạch hở trong phân tử có chứa link đôi C = C, có công thức phân tử tổng quát là : CnH2n ( n ≥ 2 ) .
– Hợp chất trong dãy Anken có công thức đơn thuần nhất là Etilen : CH2 = CH2

 mô hình cấu tạo phân tử của Etilen C2H4Mô hình cấu tạo phân tử của Etilen C2H4

2. Tên gọi của AnKen (danh pháp)

• Tên thông thường: Tên Ankan có cùng nguyên tử các bon đổi đuôi -an thành đuôi -ilen

 Ví dụ: C3H6: propilen;  C4H8: Butilen;  C5H10 Pentilen

Tên thay thế: Gọi tên theo cách sau

+ Chọn mạch chính là mạch C dài nhất có chứa link đôi
+ Đánh số C mạch chính từ phía gần link đôi hơn .
Cách đọc tên : vị trí nhánh – tên nhánh – tên C mạch chính – vị trí link đôi – en

 Ví dụ:   15545260680h4t4ll4ie : 2-metylbut-2-en

CH2 = CH-CH2-CH3 : but-1-en

II. Tính chất vật lý của Anken

– Ở điều kiện kèm theo thường, anken từ C2 đến C4 là chất khí. Nhiệt độ sôi, nhiệt độ nóng chảy tăng theo khối lượng mol phân tử, những anken đều nhẹ hơn nước .
– Anken là những chất không màu hoà tan tốt trong dầu mỡ và hầu hết không tan trong nước .

III. Tính chất hoá học của Anken

– Trong phân tử anken có link đôi π, link này kém bền ( so với link đơn σ ) nên Anken có tính chất đặc trưng là tham gia phản ứng cộng, trùng hợp và oxi hóa .

1. Anken phản ứng cộng hidro (Anken + H2)

 Anken + H2 1554526069dy3ooca569 Ankan

CH2 = CH2 + H2 → CH3-CH3

Tổng quát: CnH2n + H2 → CnH2n+2

2. Anken phản ứng cộng hợp halogen (Cl2, Br2)

– Etilen phản ứng với Clo

CH2 = CH2 + Cl2 → CH2Cl-CH2Cl ( 1,2 – đicloetan )

– Etilen làm mất màu dung dịch brom

CH2 = CH2 + Br2 → CH2Br-CH2Br ( 1,2 – đibrometan )

Tổng quát: CnH2n + Br2 → CnH2nBr2

* Nhận xét:  Dung dịch brom là thuốc thử dùng để nhận biết etilen và anken nói chung. Mức độ phản ứng của halogen giảm dần từ Cl2, Br2, I2.

3. Phản ứng cộng hợp Hidro halogenua

Anken + HCl

CH2 = CH2 + HCl → CH3-CH2Cl

*- Lưu ý: Đồng đẳng của etilen khi phản ứng sẽ tạo ra hỗn hợp sản phẩm có sản phẩm chính và sản phẩm phụ (clo thế vào các vị trí khác nhau trong mạch cacbon).

 CH3-CH=CH2 + HCl → 1554526071b6hc5ev90j

Anken + HBr

CH2 = CH2 + HBr → CH3-CH2-Br

* Lưu ý:

– Theo dãy HCl, HBr, HI phản ứng dễ dần .
– Phản ứng cộng HX vào anken bất đối tạo ra hỗn hợp 2 loại sản phẩm .
– Đối với những anken khác bất đối xứng khi cộng HX sẽ tuân theo quy tắc Maccôpnhicôp .
– Nếu triển khai phản ứng cộng HBr vào anken có xúc tác peoxit thì mẫu sản phẩm chính lại ngược quy tắc Maccopnhicop .

* Quy tắc cộng Mac-côp-nhi-côp: Trong phản ứng cộng HX vào liên kết bội, nguyên tử H ưu tiên cộng vào nguyên tử Cacbon bậc thấp hơn, còn nguyên tử hay nhóm nguyên tử X ưu tiên cộng vào nguyên tử Cacbon bậc cao hơn.

4. Anken cộng hợp H2O (đun nóng, có axit loãng xúc tác)

– Phản ứng cộng hợp nước của Etilen :

 CH2=CH2 + H2O 1554526073jjj9fm6yrm CH3-CH2-OH

– Các đồng đẳng của Etilen :

  CH3-CH=CH2 + H2O → 15545260744n121rkiq5

* Lưu ý: Đối với các anken khác bất đối xứng khi cộng H2O cũng tuân theo quy tắc Maccôpnhicôp: Nhóm – OH đính vào C bậc cao.

5. Phản ứng trùng hợp của Anken

– Khi có xúc tác, áp suất cao, đun nóng

  nCH2=CH2 1554526076zkk2su2i8v (-CH­2–CH2-)n (Polietylen hay PE) 

  nCH2=CH–CH3  (-CH2–CH(CH3)-)n (Polipropilen hay PP)

– Sơ đồ phản ứng trùng hợp : nA ( B ) n
– Phản ứng trùng hợp : Là quy trình cộng hợp liên tục nhiều phân tử nhỏ giống nhau hoặc tựa như nhau tạo thành phân tử lớn ( hợp chất cao phân tử ) .

6. Phản ứng oxi hoá của Anken

a) Anken phản ứng oxi hóa không hoàn toàn

– Tạo thành ancol đa chức có 2 nhóm – OH hoặc đứt mạch C chỗ nối đôi tạo thành anđehit hoặc axit .

– Anken làm mất màu dung dịch thuốc tím:  Anken + KMnO4

3C2 H4 + 2KM nO4 + 4H2 O → 3C2 H4 ( OH ) 2 + 2KOH + 2M nO2

Tổng quát: 

3C nH2n + 2KM nO4 + 4H2 O → 3C nH2n ( OH ) 2 + 2KOH + 2M nO2

* Nhận xét: Anken làm mất màu dung dịch thuốc tím nên có thể dùng dung dịch thuốc tím để nhận biết anken.

– Riêng CH2 = CH2 còn có phản ứng oxi hóa không trọn vẹn tạo CH3CHO .

   CH2=CH2 + 1/2O2 1554526081l25f0kkzf3 CH3CHO

b) Anken phản ứng cháy (Anken + O2)

– Phương trình tổng quát : CnH2n + 3 n / 2O2 → nCO2 + nH2O

* Lưu ý: Đặc điểm phản ứng đốt cháy anken: nCO2 = nH2O.

IV. Điều chế và Ứng dụng của Anken

1. Điều chế Anken

a) Điều chế Anken trong phòng thí nghiệm

– Tách nước từ ancol etylic :
C2H5OH – H2SO4 đặc, ≥ 170C → C2H4 + H2O

– Tổng quát: 

CnH2n + 1OH – H2SO4 đặc, ≥ 170C → CnH2n + H2O

b) Điều chế Anken trong công nghiệp                      

– Thu từ nguồn khí chế biến dầu mỏ .
– Tách H2 khỏi ankan :

 CnH2n+2 1554528355o2fsgiylww CnH2n + H­2

– Tách HX từ dẫn xuất CnH2n + 1X :

 CnH2n+1X + NaOH 1554528357dp07ucpy9k CnH2n + NaX + H2O

( trong 2 phản ứng tách này cần quan tâm quy tắc tách Zaixep để xác lập mẫu sản phẩm chính : – OH và – X được ưu tiên tách cùng nguyên tử H của C bậc cao ) .
– Tách X2 từ dẫn xuất đihalogen ( 2 nguyên tử halogen gắn với 2 nguyên tử C nằm cạnh nhau ) :

 CnH2nX2 + Zn 1554528358f98kke8d95 CnH2n + ZnBr2

– Cộng H2 có xúc tác Pd / PbCO3 vào ankin hoặc ankađien :
CnH2n-2 + H2 → CnH2n

2. Ứng dụng của Anken

– Anken thường được dùng để sản xuất rượu, những dẫn xuất halogen và những chất khác .
– Để trùng hợp polime : polietilen, poliprpilen .
– Etilen còn được dùng làm quả mau chín .

V. Bài tập về Anken

Bài 1 trang 132 SGK Hóa 11: So sánh anken với ankan về đặc điểm cấu tạo và tính chất hóa học. Cho thí dụ minh họa.

* Lời giải bài 1 trang 132 SGK Hóa 11:

– Về đặc thù cấu trúc : Khác với ankan là phân tử chỉ chứa link σ, phân tử anken còn có chứa 1 link π kém bền, dễ gẫy .
– Do đó về tính chất hóa học có phần khác với ankan ( ankan có phản ứng thế là đặc trưng ), anken cho phản ứng cộng là phản ứng đặc trưng .

Ví dụ:

C2H4 + H2  C2H6

C2H4 + Br2 → C2H4Br2
C2H4 + HBr → C2H5Br
– Ngoài ra anken còn cho phản ứng trùng hợp, phản ứng làm mất màu dung dịch và thuốc tím .
CH2 = CH2 + HBr → CH3-CH2-Br
3C2 H4 + 2KM nO4 + 4H2 O → 3C2 H4 ( OH ) 2 + 2KOH + 2M nO2
nCH2 = CH2 ( – CH ­ 2 – CH2 – ) n ( Polietylen hay PE )

Bài 4 trang 132 SGK Hóa 11: Trình bày phương pháp hóa học để :

a. Phân biệt metan và etilen .
b. Tách lấy khí metan từ hỗn hợp etilen .

Hy vọng với bài viết tổng hợp lại kiến thức về tính chất hoá học, công thức cấu tạo, cách điều chế và ứng dụng cùng bài tập vận dụng của Anken ở trên hữu ích cho các em. Mọi góp ý và thắc mắc các em vui lòng để lại bình luận dưới bài viết để HayHocHoi.Vn ghi nhận và hỗ trợ, chúc các em học tập tốt.

Đăng bởi : trung học phổ thông Sóc Trăng
Chuyên mục : Giáo Dục

0975893268
icons8-exercise-96 challenges-icon chat-active-icon